Ο Κύκλωψ τῆς ἑλληνικής Παραδόσεως, υποδηλοῖ πρωτόγονον καὶ ἀνατρεπτικήν δύναμιν.

Ο Κύκλωψ τῆς ἑλληνικής Παραδόσεως, υποδηλοῖ πρωτόγονον καὶ ἀνατρεπτικήν δύναμιν, ὅπως ἐκείνην ἑνός ηφαιστείου, που μόνον ὑπό υἱοῦ ἡλιακοῦ θεοῦ, τοῦ  ̓Απόλλωνος, ἠμπορεῖ νά νικηθή. Παραλλήλως όμως προς την σημασίαν αὐτήν, ὁ Κύκλωψ ἐμφανίζεται καί ὡς ἐπιδέξιος χαλκείς - σιδηρουργός, ἐξυπηρετῶν τὸν Δία καὶ τὸν Ηφαιστον εἰς τὴν κατασκευήν τοῦ Κεραυνού. Εἰς τὰ μυθικά καὶ αὐτὰ ὄντα ἀπεδίδετο ἐπίσης ἡ κατασκευή τῶν τεραστίων τειχῶν, τῶν "κυκλωπείων", ἰδίως εἰς τὰς Μυκήνας όπου ογκόλιθοι βάρους μέχρις 800 τόνων, εἶχον συσσωρευθῆ καί ἐναποτεθῆ ὑπὸ τῶν Κυκλώπων.

Η τύφλωσις γενικώς ή μερική, μονομερής τυφλότης τῶν Κυκλώπων, απησχόλησε πολύ τους συμβολιστές. Διότι, ἐὰν οἱ δύο ὀφθαλμοί του φυσιολογικοῦ ἀνθρώπου, παρέχουν πλήρη, στερεοσκοπικήν δράσιν τῶν ὁρατῶν πραγμάτων τοῦ φυσικού κόσμου, ἡ ὕπαρξις ἑνός μετωπιαίου κεντρικού ὀφθαλμοῦ (ἢ ἑνός τρίτου ὀφθαλμοῦ) ἠμπορεῖ νά παρέχει εἰδήσεις καὶ ἔμπειρίας αναγομένας εἰς τὰς ἀοράτους καταστάσεις τῆς συνειδήσεως. Καί αὐτή ἡ ἑτυμολογία τοῦ ὀνόματος Κύκλωψ υποσημαίνει την κυκλικήν ὄψιν τῶν ὄντων τοῦ ὑπερβατικού κόσμου.

Το σύμβολον ἄρα τοῦ Κύκλωπος δεν περιορίζεται ἁπλῶς εἰς την μονόπλευρον ἢ μονοδιάστατον ὅρασιν, ἢ την υλικήν δύναμιν, ἀλλά κυρίως εἰς τήν κυκλικήν ὅρασιν τῶν ὄντων. Ανάλογος εἶναι καὶ ὁ συμβολισμός του Ηρακλέους.